برادرم به دلیل بدهی یک میلیارد تومانی در پرونده اجرای احکام مدنی، دو روز است که بازداشت شده و هیچ مالی به نامش نیست. تاکنون درخواست اعسار نداده‌ایم و شخصی حاضر است سند خانه به عنوان وثیقه بگذارد. چگونه می‌توانیم درخواست اعسار ثبت کنیم و با وثیقه از زندان آزاد شود؟

۱. 💡 **خلاصه و نتیجه‌گیری اولیه:**
با توجه به اینکه برادرتان بازداشت است و تاکنون درخواست اعسار نداده، فوراً باید از طریق **اجرای احکام مدنی** (نه دادگاه بدوی) درخواست **اعسار از پرداخت محکوم‌به** همراه با **تقاضای آزادی با وثیقه** ثبت شود. چون وثیقه‌گذار (سند ملکی) وجود دارد، عملاً مسیر آزادی سریع‌تر است و می‌توان همزمان هم آزادی با وثیقه و هم اعسار را پیگیری کرد.

۲. 📌 **مستندات قانونی حاکم:**
- **ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی (۱۳۹۴):** محکوم‌علیه مالی می‌تواند با معرفی وثیقه مناسب یا کفیل، تقاضای آزادی کند؛ در صورت عدم امکان، بازداشت ادامه می‌یابد.
- **ماده ۶ همان قانون:** درخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به در اجرای احکام مدنی قابل طرح است و دادگاه مکلف به رسیدگی است.
- **ماده ۷ همان قانون:** در صورت احراز اعسار، دادگاه می‌تواند تقسیط یا توقف اجرا را تعیین کند.
- **ماده ۱۸ همان قانون:** درخواست اعسار مانع ادامه بازداشت نیست، مگر با تأمین وثیقه یا کفیل.
- **ماده ۲۳ قانون اصلاح چک (۱۳۹۷):** (فقط در فرضی که محکوم‌به چک صیادی باشد) دارنده می‌تواند اجرائیه مستقیم بگیرد؛ اما در فرض شما که حکم جلب صادر شده، ظاهراً پرونده از طریق دادگاه و اجرای احکام مدنی در جریان است.
- **ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی:** وثیقه باید معادل یا بیش از مبلغ محکوم‌به باشد یا مورد قبول دادگاه قرار گیرد.

۳. ⏳ **مراحل عملیاتی و تشریفات قانونی:**
- **گام ۱ (فوری):** مراجعه به **اجرای احکام مدنی** همان دادگاه صادرکننده حکم و ثبت **درخواست آزادی با وثیقه** (سند ملکی) به همراه **درخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به**.
- **گام ۲:** ارائه **سند ملکی** به‌عنوان وثیقه به همراه ارزیابی رسمی (کارشناس یا دفتر اسناد رسمی) و تنظیم **قرار وثیقه** در اجرای احکام.
- **گام ۳:** پس از تأیید وثیقه توسط قاضی اجرا، دستور آزادی صادر می‌شود (معمولاً همان روز یا روز بعد).
- **گام ۴:** درخواست اعسار به **شعبه اجرای احکام** ارجاع و به **دادگاه بدوی** برای رسیدگی ارسال می‌شود؛ در جلسه رسیدگی، عدم توانایی مالی، نداشتن اموال، شغل و درآمد، و مستندات (استشهاد محلی، گردش حساب، عدم مالکیت) ارائه شود.
- **گام ۵:** در صورت احراز اعسار، دادگاه **تقسیط** یا **توقف موقت** اجرا را تعیین می‌کند و وثیقه تا پایان پرداخت باقی می‌ماند.

۴. ⚖️ **توصیه تخصصی:**
- **زمان حیاتی است:** هر روز تأخیر، بازداشت ادامه دارد. امروز یا فردا حتماً وکیل یا نماینده قانونی به اجرای احکام مراجعه کند.
- **وثیقه ملکی:** سند باید به نام وثیقه‌گذار باشد و ارزش آن حداقل معادل مبلغ محکوم‌به (یک میلیارد تومان) یا مورد قبول قاضی باشد. اگر ارزش سند کمتر است، ممکن است چند سند یا ضامن معتبر اضافه شود.
- **اعسار:** صرف نداشتن مال به نام شخص کافی نیست؛ باید **عدم توانایی واقعی** اثبات شود. ارائه **گردش حساب بانکی، عدم سابقه ملکی، شهادت شهود، و گزارش تحقیق محلی** مؤثر است.
- **هشدار:** اگر اعسار رد شود و وثیقه هم نباشد، بازداشت تا پرداخت یا جلب رضایت محکوم‌له ادامه می‌یابد. بنابراین **مذاکره با طلبکار برای رضایت یا تقسیط** را موازی پیش ببرید.
- **وکیل متخصص:** با توجه به مبلغ بالا و حساسیت پرونده، حضور وکیل در اجرای احکام و دادگاه اعسار ضروری است.