تعهدات قراردادهای پیمانکاری

در این نوشتار به بررسی تعهدات قرارداد پیمانکاری پرداخته‌ایم

• قرارداد پیمانکاری چیست؟
• فرق بین قرارداد پیمانکاری و قرارداد کار معین
• تعهدات و مسئولیت پیمانکار در برابر کارفرما
• تعهدات و مسوولیت پیمانکار در برابر کارگران خود(پیمانکاران جزء)
• ضمانت اجرای رعایت حقوق پیمانکاران جزء توسط پیمانکار
• تعهدات و مسئولیت کارفرمای اصلی در برابر پیمانکاران جزء
• نحوه پرداخت حق بیمه در قرارداد های پیمانکاری
• حق بیمه در قرارداد های پیمانکاری تک نفره

امروزه، پیشرفت چشمگیر اقتصاد و به تبع آن گسترش روابط اجتماعی، ایجاد و ابداع روابط کاری در قالب های متفاوت حقوقی را اقتضا می کند.شاید برای شما نیز اتفاق افتاده باشد که انجام برخی پروژه های کاری را از بستر قرارداد های پیمانکاری به سرانجام رسانده باشید.

حقیقت امر این است که تنظیم قراردادهای پیمانکاری به دقت و دانش کافی نیاز دارد که شاید از عهده خیلی از افراد خارج باشد.

لذا در این مقاله سعی شده است مفهوم قرارداد پیمانکاری، ارکان و ضوابط حاکم بر آن و تعهدات هریک از طرفین این قرارداد یعنی کارفرما، پیمانکار و پیمانکاران جزء بررسی گردد و مسائل مرتبط با آن نظیر نحوه پرداخت حق بیمه، مطالبات کارگران و شرایط فسخ قراردادهای پیمانکاری توصیف شود.

قرارداد پیمانکاری چیست؟

طبق تعریف ماده11قانون مالیات بر در آمد، املاک مزروعی و مستغلات و حق تمبر مصوب1335، “مقاطعه كار” به شخصی اطلاق می‌شود كه در ضمن عقد قرارداد، پيمان يا صورت مجلس و مناقصه، انجام هر گونه عمل و يا فروش كالایي را با شرايط مندرجه در قرارداد، پيمان يا صورت مجلس مناقصه، در قبال مزد يا بها و مدت معين تعهد کند.

فرق بین قرارداد پیمانکاری و قرارداد کار معین

پیمانکار شخص حقوقی یا حقیقی است که از سوی دیگر امضاء کننده ی پیمان است و اجرای موضوع پیمان را براساس اسناد و مدارک پیمان بر عهده گرفته است. نمایندگان و جانشین های قانونی پیمانکار در حکم پیمانکار می باشند.

ماده7قانون شرایط عمومی پیمان

به ترتیبی که ملاحظه می شود وجوه مشترکی بین قراردادکار معین و قرارداد پیمانکاری دیده می شود که اصلی ترین آن ها تقابل کار با مزد است.

اما وجوه ممیزه ذیل، دلالت بر ظرفیت حقوقی متفاوت این نوع از قرارداد دارد:

کارگر همیشه شخص حقیقی است در حالی که پیمانکار می تواند شخص حقوقی نظیر یک شرکت معین باشد.

پیمانکار با ابزار، ادوات، خلاقیت و ابتکار شخصی خود به انجام کار می پردازد در حالی که در قرارداد کار معین، ابزار کار و خلاقیت متعلق به کارفرما و در اختیار کارگر برای انجام کار می باشد.

در قرارداد کار معین، غالبا مزد در برابر جمع مدت کار و نتیجه آن پرداخت می شود در حالیکه در پیمانکاری پرداخت مزد در برابر ثمره کار بوده و اگرچه مدت نیز معین می گردد، اما پرداخت مزد در برابر زمان انجام کار نیست.

درباره قرارداد کار معین در مقاله قرارداد کار بخوانید : قرارداد کار

در قرارداد کار معین تبعیت حقوقی بین کارگر و کارفرما اجتناب ناپذیر است در حالیکه در پیمانکاری، پیمانکار مستقل و خلاق بوده و کارفرما در نحوه انجام کار دخالتی نمی کند.جلوه های این استقلال را می توان در ابعاد حقوقی،اداری،اقتصادی، شرایط کار،محل کار و نظایر آن مشاهده کرد.

در قرارداد کار معین منافع و خطرات و سود و زیان انجام کار متوجه کارفرما است اما در پیمانکاری ممکن است پیمانکار منتفع گردد یا متضرر شود.

تعهدات و مسئولیت پیمانکار در برابر کارفرما

به جز شرایط و تعهدات اختصاصی که بر اساس توافق طرفین در قرارداد مشخص می شود، برای پیمانکاران به طور خاص قانونی وجود ندارد، لذا قوانین عام مسئولیت مدنی شامل آنان نیز می شود.

در قانون مسئولیت مدنی، پیمانکار پس از اینکه کار را از کارفرمای اصلی تحویل گرفت، می تواند برای انجام آن کارکنان یا کارگرانی را به خدمت بگیرد. این کارکنان کارفرمای اصلی را نمی شناسند بلکه برای پیمانکار کار می کنند.بنابراین، پیمانکار در مقابل آنان کارفرما محسوب می شود.

طبق ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی کارفرما نسبت به اشتباهات و خطاهای کاری کارکنان یا کارگران زیردست خود مسئولیت دارد:

کارفرمایانی که مشمول قانون کار هستند، مسئول جبران خساراتی هستند که از طرف کارکنان اداری و یا کارگران آنان در حین انجام کار یا به مناسبت آن وارد شده است مگر اینکه محرز شود تمام احتیاط‌ هایی که اوضاع و احوال قضیه ایجاب می نموده، به عمل آورده یا اینکه اگر احتیاط‌ های مزبور را به عمل می آوردند، باز هم جلوگیری از زیان مقدور نمی بود.کارفرما می تواند به وارد کننده خسارت در صورتی که مطابق قانون مسئول شناخته شود مراجعه نماید.

طبق این ماده کارفرما در مقابل هر خسارتی که در اثر کار کارکنان یا کارگرانش وارد می شود، مسئول است و باید خسارت زیان دیده را بپردازد. البته پس از پرداخت می تواند به کارمند یا کارگری که خسارت را وارد کرده مراجعه کرده و آنچه را پرداخته از وی بگیرد.

نکته:
تنها موردی که با وجود ورود خسارت، پیمانکار مسئول نیست،فرضی است که شهرداری پیمانکار استخدام کرده است. به این معنا که واگذاری امور شهری به پیمانکار از سوی شهرداری، مانع مسئولیت قانونی شهرداری در مقابل اشخاص ثالث نیست و چنانچه در وقوع حادثه، شهرداری مسئول شناخته شود مکلف به جبران خسارت است هرچند که انجام امورِ منجر به حادثه را به پیمانکار واگذاری نموده باشد.

تعهدات و مسوولیت پیمانکار در برابر کارگران خود(پیمانکاران جزء)

واقعیت این است که در بسیاری از موارد پیمانکاران برای انجام کار خود دارای کارگاه و یا شرکت مستقل همراه با کارگران متعدد می باشند.

در این خصوص ماده13قانون کار مقرر می کند:

در اموری که از طریق مقاطعه(پیمانکاری) کار انجام می شود، پیمانکار مکلف است تمامی مقررات آمره قانون کار را در مورد کارکنان خود اعمال کند. به عبارتی، تمام حقوق، مزایا و مراتب حمایت گرایانه قانون کار نظیر حقوق، عیدی، پاداش، بیمه و…نسبت به کارگران پیمانکار باید رعایت گردد و تخطی از آن ها قابل تعقیب و پی گیری در مراجع حل اختلاف خواهد بود.

تجربه نشان داده چون پیمانکاران سیَارند ممکن است تعهدات قانونی خود را نسبت به کارگران به درستی رعایت نکنند. لذا برای اجتناب از این حق کشی، ضمانت اجرای قانونی در نظر گرفته شده است.

ضمانت اجرای رعایت حقوق پیمانکاران جزء توسط پیمانکار

تبصره یک ماده13 قانون کار مقرر می دارد:

مطالبات کارگرانی که برای پیمانکار کار می کنند، جزء بدهی های ممتاز است و کارفرمایانی که کار را با مقاطعه پیش می برند مکلفند بدهی احتمالی پیمانکاران به کارگران را برابر رای مراجع قانونی از محل مطالبات پیمانکار از جمله ضمانت حسن انجام کار،پرداخت نمایند.

توضیح آنکه، حسب اینکه قرارداد پیمانکاری از چه نوعی باشد(ساختمانی،عمرانی،طراحی و ساخت،مدیریتی و…)درصدی از مبلغ کل بهای پیمان که باید از جانب کارفرما به پیمانکار پرداخت شود، جهت تضمین حقوق پیمانکاران جزء(کارگران پیمانکار) نزد کارفرما باقی می ماند تا پس از ارایه صورت حساب مفاصا حساب تامین اجتماعی، به پیمانکار پرداخت شود و چنانچه پیمانکار تکالیف قانونی خود را رعایت نکند، بدهی کارگران وی توسط کارفرما و از محل اعتبار همین مبلغ(در صورت کلی5درصد بهای پیمان)پرداخت می شود.

همچنین، پیمانکار موظف به اجرای مقررات بیمه های درمانی و اجتماعی، مقررات و دستورالعمل های حفاظت فنی و بهداشت کار است.

تعهدات و مسوولیت کارفرمای اصلی در برابر پیمانکاران جزء

بر اساس تبصره یک و دو ماده13قانون کار، نه تنها کارفرما مکلف است قرارداد خود را با پیمانکار به نحوی منعقد نماید که در آن پیمانکار متعهد به رعایت تمامی ضوابط و مقررات قانون کار در قبال کارگران خود باشد، بلکه موظف به ضبط5درصد بهای کل پیمان جهت ضمانت حسن انجام کار پیمانکار می باشد.

اگر کارفرما بر خلاف مقررات فوق اقدام به انعقاد قرارداد با پیمانکار نماید،مکلف به پرداخت بدهی پیمانکار در قبال کارگران وی خواهد بود.

مضافا، کارفرما موظف است پس از45روز از تحویل موقت کار توسط پیمانکار،اقدام به تسویه حساب کند؛ و الا مطابق ماده13قانون کار، در برابر کارگران، ضامن است.

نحوه پرداخت حق بیمه در قرارداد های پیمانکاری

پرداخت حق بیمه در قراردادهای پیمانکاری یکی از موضوعات اساسی و چالش برانگیز است.علی الاصول پرداخت حق بیمه به عهده پیمانکار است؛ لیکن، چنانچه شخص پیمانکار کار را به عهده بگیرد، دو حالت متصور است:

۱-پیمانکار کار را به تنهایی و بدون کارگر انجام می‌دهد و مشخصا چون کارگری ندارد، تکلیفی به پرداخت حق بیمه هم ندارد و الزامی نسبت به حبس 5درصد از کل مبلغ پیمان نزد کارفرما نیست.

۲-در مواردی که پیمانکار از کارگر استفاده می‌کند که در این صورت نیز دو حالت متصوراست:

اولا: رابطه ای بین پیمانکار و کارفرما وجود ندارد که در این صورت مشمول قانون تامین اجتماعی و قانون کار نبوده و کارفرما تکلیفی به بیمه نمودن پیمانکار ندارد.

دوما: رابطه بین کارگران و پیمانکار در کارگاه است که به دلیل وجود رابطه کارگری-کارفرمایی، پیمانکار به عنوان کارفرما مکلف است کارگران شاغل خود را بیمه کند و کارفرما مکلف است در قرارداد با پیمانکاران، آن ها را ملزم به بیمه نمودن کارگران شاغل و پرداخت حق بیمه آنها نماید و جهت تضمین5درصد بهای کل پیمان را تا ارائه مفاصا حساب تامین اجتماعی نزد خود نگه دارد.

حق بیمه در قراردادهای پیمان کاری تکنفره

قراردادهای پیمانکاری صرفا در پروژه های عمرانی و ساخت و ساز به کار نمی رود، بلکه قراردادهایی مثل قرارداد توسعه نرم افزار و طراحی سایت نیز در صورتی که در برابر مبلغ مقطوع صورت گیرد، قرارداد پیمانکاری محسوب می شود.

قرارداد پیمانکاری تک نفره قراردادی است که کارفرما، پروژه ای را به پیمانکار که شخص حقیقی است (منظور آن است که شرکت یا موسسه نیست) در ازای پرداخت مبلغی می سپارد.

قراردادهای پیمانکاری دارای کسورات بیمه ای می باشند و بخشی از مبلغ دریافتی پیمانکار صرف پرداخت بیمه می شود. اما قرارداد پیمانکاری تک نفره این گونه نیست.

در قرارداد پیمانکاری تک نفره اگر قرارداد کار به نحو صحیحی منعقد شود، کارفرما دیگر تعهدی به بیمه کردن پرسنل ندارد. حتی مشمول مقررات بیمه ای مربوط به سایر قراردادهای پیمانکاری نیز نمی گردند.

در بخش نامه جدید سازمان تامین اجتماعی که در سال 94 تصویب شد نیز کارفرما مکلف به پرداخت حق بیمه افرادی است که از وی تبعیت اقتصادی و دستوری دارند. لذا پرداخت حق بیمه در قراردادهای پیمانکاری تک نفره به شرح فوق منتفی است.

[maxbutton id=”15″ url=”https://dadpardaz.com/blog/legal-advice” text=”مشاوره تلفنی با وکیل” ]

[maxbutton id=”16″ url=”https://dadpardaz.com/faqs” ][maxbutton id=”14″ ]