طلاق توافقی و مراحل انجام آن
دسته بندی:
۱۷ دی ۱۳۹۷
33 بازدید

 

طلاق توافقی چیست؟

واژه طلاق در شرع و قوانین فقه اسلامی به معنای از بین رفتن عقد نکاح بین و زن و شوهر است که با جمله مخصوص طلاق جاری می‌شود. طلاق توافقی، به نوعی از طلاق می‌گویند که زن و شوهر بر اساس توافق با هم، از یکدیگر جدا می‌شوند و‌ به زندگی مشترکشان پایان می‌دهند. طلاق توافقی، ساده‌ترین و سریع‌ترین راه رسیدنِ زوجین به طلاق است. در این نوع طلاق،‌ زن و شوهر درباره همه مسائل و موضوعات یک زندگی مشترک و حق و حقوقی مثل: مهریه، حق نفقه، جهیزیه و حضانت فرزندان، بین خودشان توافق می‌کنند.

موارد مورد توافق زوجین در طلاق توافقی:

1ـ مهریه:

مطابق قانون، زن از زمان اجرای عقد نکاح، مالک مهریه می‌شود و می‌تواند آن را مطالبه و در آن تصرف کند. اما اگر زن در هنگام اجرای طلاق هنوز باکره باشد، مقدار مهریه‌ای که به او تعلق می‌گیرد، تنها نیمی از مهریه مورد توافق در عقد ازدواج است.

«توافق در مسئله مهریه» در طلاق توافقی به چه معناست؟

اگر زن خواهان دریافت مهریه باشد و مرد هم قبول کند مهریه زن را بپردازد، در مسئله مهریه توافق حاصل شده است. در شکل دیگر، زن می‌تواند مهریه خود را ببخشد و از دریافت آن صرف‌نظر کند که در این مورد هم، بر سر مهریه بین زوجین توافق حاصل شده است.

با وجود این، یکی از مواردی که ممکن است در بخشش مهریه توسط زن اتفاق بیفتد، رجوع مجدد زن به دریافت مهریه حتی بعد از اجرای طلاق است. یکی از فروض رجوع به مهریه اینست که زن در حال گذراندن دوران عده طلاق (حالت انتظار شرعی که زن بعد از طلاق یا وفات شوهرش باید تا ازدواج بعدی صبر کند) مهریه‌ی خود را مطالبه کند. یعنی زن مطَلّقه مهریه‌ای که هنگام طلاق بخشیده است را دوباره از همسر سابقش طلب کند. در این حالت ممکن است با رجوع زن به مهریه‌اش بعد از طلاق، طلاق از حالت بائن (طلاقی که موجب پایان روابط زناشویی است) خارج شده و به حالت رجعی تبدیل می‌شود. یعنی اینکه شوهر بتواند در صورت تمایل‌ به همسر خود رجوع و دوباره زندگی مشترک را ادامه دهند.

 

2ـ حضانت فرزند و چگونگی ملاقات زوجین با آن‌ها

در اصطلاح فقهی، حضانت به معنای حفظ،‌ نگهداری و تربیت فرزندان است. در طلاق توافقی، زن و شوهر باید درباره حضانت فرزندان توافق کنند. یعنی اینکه حق نگهداری و سرپرستی فرزندان به کدام یک از پدر یا مادر داده شود و کدام یک از آن‌ها فقط حق ملاقات با فرزندان را داشته باشند.

مطابق اصلاحیه‌ی ماده 1169 قانون مدنی، برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی‌می‌کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن حضانت با پدر است. بر این اساس، پس از 7 سالگی کودک، حضانت دختر تا 9 سال قمری و حضانت پسر تا 15 سال قمری بر عهده‌ی پدر است و پس از آن، فرزند به اختیار خود می‌تواند با هر کدام از پدر یا مادر زندگی کند. اما اگر مادر دوباره (با شخصی غیر از پدرِ فرزندانش) ازدواج کند، دیگر حق حضانت فرزندان را ندارد و مطابق قانون، این حق به پدر منتقل می‌شود.

البته زن و شوهر می‌توانند در این موضوع هم در هنگام طلاق، با یگدیگر توافقی کنند که خلاف متن قانون باشد. یعنی توافق کنند که با وجود ازدواج مجدد مادر، حق حضانت همچنان به عهده او باشد. همچنین، اگر پدر دچار فساد اخلاقی باشد، حتی با وجود ازدواج دوباره مادر نیز نمی‌تواند صاحب حق حضانت فرزندان شود. در این مورد، مادر می‌تواند با مراجعه به دادگاه و اثبات فساد اخلاقی پدر، کماکان از فرزندانش سرپرستی و حضانت کند. به علاوه، اگر هر کدام از پدر یا مادر که مطابق توافق (در هنگام طلاق) حق حضانت فرزندان را به عهده گرفته است، پس از مدتی به دلیل اعتیاد، فساد اخلاقی و غیره، صلاحیت حضانت را از دست بدهد، طرف دیگر می‌تواند پس از اثبات این مسئله در دادگاه، حق حضانت فرزندان را به دست بیاورد.

 

3ـ نفقه زن و فرزندان:

نفقه به معنای تأمین نیازمندی‌های اولیه و ضروری زندگی است. ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی می‌گوید: «نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن، از قبیل: مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج، به واسطه نقصان یا مرض».

مطابق قانون، در دورانی که مادر مسئولیت حضانت فرزندان بعد از طلاق را بر عهده دارد، سرپرستی مالی و پرداخت نفقه به عهده پدر است. اما در طلاق توافقی، زن و شوهر می‌توانند در مورد نفقه فرزندان توافق کنند. یعنی با توافق طرفین، معین شود که نفقه را چه کسی و به چه مقداری باید بپردازد. کسی که متعهد به پرداخت نفقه می‌شود، باید نفقه‌ دختر را تا زمان ازدواج دختر (در صورتی که دختر شاغل نباشد) و نفقه پسر را تا 18 سالگی و پایان خدمت سربازی پرداخت کند. همچنین اگر پسر توانایی کار کردن و کسب درآمد نداشته باشد، نفقه او کماکان باید پرداخت شود. اگر زن و شوهر به هر دلیلی نتوانند در هنگام طلاق بر سر مقدار نفقه به توافق برسند، می‌توانند با مراجعه به دادگاه، حکمِ مقدار نفقه را از دادگاه بگیرند.

 

4ـ اجرت‌المثل:

معمولاً همه زن‌ها در محیط خانه‌ و خانواده کارهایی انجام می‌دهند. کارهایی مانند: شیر دادن به بچه، طبخ غذا، ‌شستشوی لباس‌ها و ظرف‌ها و غیره. خانه‌داری (خدمت زن در خانه شوهر) زن نوعی کار به شمار می‌شود که دارای ارزش مالی است و مطابق قانون و شرع، زن‌ها حق دارند برای انجام این نوع کارها در منزل، از شوهرشان پول دریافت کنند. بنابراین، اجرت‌المثل، ‌همین حق دریافت پول توسط زن در ازای انجام کارهای خانه است. البته اگر زن این کارها را به صورت مجانی انجام داده باشد، اجرت‌المثل به او تعلق نمی‌گیرد. مثلاً: زن برای رضای خدا یا به طور رایگان و بدون انتظار دریافت پول، این نوع کارها را در خانه انجام داده باشد.

 

5ـ‌ استرداد جهیزیه:

جهیزیه همان اموال و وسایل زندگی است که زن مطابق رسم و عرف، به خانه شوهر می‌آورد. جهیزیه جزو اموال زن به حساب می‌آید. زن می‌تواند جهیزیه خود را در لیستی بنویسد. به این لیست، «سیاهه جهیزیه» می‌گویند. اما سیاهه جهیزیه بدون امضای شوهر اعتباری ندارد. در طلاق توافقی، زوجین باید درباره جهیزیه زن با هم توافق کنند که در این مورد، زوجین معمولاً به این نتیجه می‌رسند که زن، جهیزیه‌اش را با خودش می‌برد. چنانچه زوجین نتوانند درباره جهیزیه توافق کنند، زن می‌تواند با استناد به سیاهه، جهیزیه خود را بگیرد.

 

مراحل و شرایط انجام طلاق توافقی

زن و شوهری که قصد انجام طلاق توافقی دارند، باید قبلاً درباره مفاد پنج‌گانه بالا با یکدیگر توافق کرده باشند. آن‌ها بعد از توافق مذکور، برای انجام مراحل طلاق، باید به اتفاق یکدیگر و با ارائه اسناد شناسایی شخصی (اصل کارت ملی، شناسنامه) و اصل سند ازدواج به دفاتر خدمات قضایی مراجعه و دادخواست «صدور گواهی عدم امکان سازش» یا همان «طلاق توافقی» را تنظیم کنند.

پس از ثبت دادخواست طلاق توافقی، دادگاه خانواده برای رسیدگی به این درخواست مشترک زن و شوهر برگزار می‌شود. زوجین باید به همراه یکدیگر در دادگاه حاضر شوند و درخواست خود را بر صدور گواهی عدم امکان سازش و طلاق توافقی به دادگاه اعلام کنند. مطابق ماده ۲۵ قانون حمایت از خانواده، دادگاه باید زوجین را به مشاور خانواده ارجاع دهد؛ «در صورتی که زوجین متقاضی طلاق توافقی باشند، دادگاه باید موضوع را به مرکز مشاوره خانواده ارجاع دهد. در این موارد، طرفین می‌توانند تقاضای طلاق توافقی را از ابتداء در مراکز مذکور مطرح کنند». قانون‌گذار این ماده را به خاطر احتمال سازش زن و شوهر و حفظ بنیان خانواده وضع کرده است. اما بعد از انجام این مرحله و عدم سازش، دادگاه حکم به طلاق توافقی می‌دهد.

قانون برای صدور انواع طلاق، داوری دو نفر از هر کدام از بستگان زن و شوهر را الزامی می‌داند که این مرحله برای ترغیب زوجین به سازش است. اما در ماده 27 قانون جدید حمایت از خانواده، شرط داوری برای طلاق توافقی برداشته شده است و دادگاه به همان نتیجه مرکز مشاوره بسنده می‌کند. با صدور گواهی عدم امکان سازش توسط قاضی، زن باید گواهی سلامت بکارت بگیرد و در صورت عدم باکرگی، گواهی عدم بارداری اخذ کند.

بعد از انجام تمام مراحل قانونی انجام طلاق توافقی، گواهی عدم امکان سازش توسط قاضی صادر می‌شود؛ اما فقط با یک اعتبار سه ماهه. بنابراین، زوجین می‌توانند در این مدت سه ماه، با مراجعه به یکی از دفاتر ثبت طلاق، از هم متارکه کنند. اما اگر در مدت این سه ماه به هر دلیلی برای ثبت طلاق به دفاتر رسمی مراجعه نکنند، هم اعتبار گواهی عدم امکان سازش و هم تمامی توافق‌های مابین زوجین برای طلاق توافق، از بین خواهد رفت.

زوجین می‌توانند در همان روزی که حکم قاضی صادر می‌شود، خود را از حق تجدیدنظرخواهی و فرجام‌خواهی ساقط کنند. در این صورت، رأی دادگاه قطعی می‌شود و اعتبار سه ماهه از بین می‌رود. مدیر دفتر دادگاه نیز گواهی قطعیت عدم امکان سازش را در سه نسخه صادر و هر کدام از زوجین، یک نسخه ارائه می‫دهد.

 

پشیمانی زوجین بعد از اخذ گواهی عدم امکان سازش

بعد از صدور گواهی عدم امکان سازش توسط قاضی، اگر زوجین از متارکه پشیمان شوند، می‌توانند دوباره به زندگی‌شان ادامه دهند.  اما گر فقط یکی از زن یا شوهر پشیمان شود، طرف دیگر می‌تواند با مراجعه به دفاتر ثبت طلاق، اقدام به متارکه کند. اگر شوهر به دفتر ثبت طلاق مراجعه کند و زن در مدت زمان یک هفته در دفتر ثبت طلاق حاضر نشود، سردفتر می‌تواند برای حضور به زن، اخطار کتبی ‌دهد. این‌بار اگر زن در دفتر ثبت حاضر نشود، صیغه طلاق اجرا می‌شود و پس از ثبت در دفتر، زن را از آن مطلع می‌کنند. اما اگر زن به دفتر ثبت طلاق مراجعه کند و شوهر در دفتر ثبت حاضر نشود، زن می‌تواند مطابق رأی دادگاه یا سند رسمی، وکالت در طلاق داشته باشد. در این صورت، صیغه طلاق بدون حضور مرد جاری می‌شود و پس از ثبت در دفتر، به شوهر اطلاع می‌دهند.

درباره تحریریه دادپرداز


سامانه حقوقی دادپرداز پلی است میان متقاضی دریافت خدمات حقوقی (دادسپار) و حقوقدانان برجسته کشور (دادفران) که پس از طی مراحل تایید هویت و تخصص، به جمع ما پیوسته اند. شما نیز می توانید با ثبت مشکل یا درخواست حقوقی خود، از نظرات تخصصی دادفران پلتفرم دادسپار بهره مند شده و خدمات حقوقی مناسبی را از آن ها دریافت نمایید. همکاران ما در طی این مسیر در کنار شما خواهند ماند و تا حصول نتیجه شما را راهنمایی خواهند کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *